Hoe ziet empowerment eruit voor de kanszoekende buddy?

In een vorige blogpost schreef Eva Wuyts over de verwachtingen die kanszoekende buddy’s hebben in het prille begin van het buddytraject. Er viel te lezen dat kanszoekende buddy’s nauwelijks praktische hulp en ondersteuning verwachten. Een menselijke interactie, vriendschap en erkenning, worden daarentegen wel verwacht. Zijn deze verwachtingen realistisch? Vorig jaar onderzocht ik verschillende buddytrajecten die al een jaar of langer lopen. Hoewel elk traject uniek is, merkte ik grote overeenkomsten op in de effecten die werden ervaren door de kanszoekende buddy’s.

front

Met het buddyproject wil ATK mensen in kansarmoede versterken om de regie van hun leven opnieuw zelf in handen te nemen. Of anders, ATK ondersteunt mensen in kansarmoede doorheen hun empowermentsproces. Prachtig woord, empowerment, maar wat betekent dit concreet? In Vlaanderen grijpen we naar de breed aanvaarde definitie van professor Tine Van Regenmortel. Deze luidt als volgt:

“Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie.”

Deze definitie toont aan dat empowerment op verschillende niveaus plaatsvindt. Op micro (individu), meso (organisatie) en macroniveau (gemeenschap). Het ATK buddyproject focust zich op het versterken van individuen, dit wordt ook psychologisch empowerment genoemd (daarnaast bouwen we langzaam aan een beweging om ook op macroniveau de structurele oorzaken van (kans)armoede aan te pakken). Volgens de empowermenttheorie kan psychologisch empowerment onderverdeeld worden in drie componenten, zoals hieronder aangegeven.

psychemp

Hoewel deze theorie reeds een duidelijker kader schept, blijft empowerment moeilijk vertaalbaar naar de praktijk. Om te weten te komen hoe kanszoekende buddy’s bij ATK empowerment ervaren en wat voor hen de effecten van het buddytraject zijn, heb ik vorig jaar acht buddykoppels bevraagd. De koppels waren al minstens een jaar samen op stap en hadden reeds stappen gezet in het empowermentsproces. Dit maakte het mogelijk om na te gaan hoe empowerment zich concreet uit.

Uit het onderzoek kwamen verschillende soorten resultaten voort die goed aansluiten bij de drie componenten waaruit psychologisch empowerment bestaat (klik op de balken hieronder voor mee info).

  • Intrapersoonlijke component

  • Interpersoonlijke component

  • Gedragscomponent

Dit zijn de meest significante resultaten die uit het buddyproject voortkomen. Het zijn vooral ‘zachte resultaten’, resultaten die het dagelijkse leven in armoede aangenamer maken, maar die weinig aan de situatie zelf veranderen. Deze zijn erg belangrijk en stimuleren op termijn de ‘harde resultaten’. Dit zijn de duidelijk meetbare (lees: zichtbare) resultaten. Hoewel geen van de bevraagde buddykoppels al twee jaar bezig was, konden ook zulke resultaten worden vastgesteld. Vaker buitenkomen, (terug) deelnemen aan de samenleving en de waargenomen veranderingen in gedrag zijn hier voorbeelden van.

In mijn onderzoek vroeg ik de buddy’s ook hoe deze resultaten precies tot stand kwamen. Hoe komen deze resultaten tot stand, welke processen liggen hier aan de basis? En wat is de rol van de buddy doorheen deze empowermentsprocessen? Dit vertel ik graag in een volgende blogpost.

– Saan Van Elsen, medewerker buddy operations ATK