fbpx

Donker en licht

Het is een niet al te bekend fenomeen, buiten bij hen die met mensen in armoede werken: zij proberen zo goed als mogelijk hun armoede te verbergen. Maar hoe doen ze dit? En waarom?

afbeelding-blogpost-2

“hide and seek” door madamepsychosis, gelicentieerd onder CC BY-NC-ND 2.0.1

“Sommige mensen zitten in het donker, andere in het licht, die in het donker zie je niet.”2 Deze uitspraak over armoede komt van actrice Reinhilde Decleir, bezielster van toneelgroep Tutti Fratelli. Waarom zien wij de mensen in het donker niet? Ongetwijfeld omdat een deel van zij die in het licht leven, de ogen sluiten voor hen in het donker. Maar er is ook een andere reden: vele mensen in armoede proberen, in hun ogen om zeer goede redenen, zo goed als mogelijk hun aanwezigheid in het donker te verbergen.

Dit fenomeen wordt erkend in campagnes als Samen Tegen Armoede, georganiseerd door Welzijnszorg, waarin duidelijk wordt gemaakt dat maar liefst 1.700.000 mensen in armoede leven en u daar niet van op de hoogte bent.3 Ook in onze organisatie is het geen onbekend fenomeen en voornamelijk voor onze kansrijke buddy’s: op het eerste zicht lijkt het hun met de persoon in armoede nog mee te vallen, maar naarmate de band tussen de twee groeit, komt de ware leefwereld van de kansarme naar boven.

We waren daarom nieuwsgierig naar welke manieren mensen gebruiken om hun armoede te verbergen. We zijn dan ook bij enkele van onze mensen ten rade gegaan. Dit leverde enkele interessante getuigenissen op. Zo was een thema dat geregeld terugkwam het zich kleden zoals de meer gegoede klasses om voor één van hen door te gaan. Zo kende één van onze mensen in armoede iemand die altijd in maatpak rondwandelt, maar eigenlijk compleet blut is. Iemand anders benoemt het dragen van een kostuum als een middel om armoede te verbergen.

Een andere manier is het gebruik van humor. Eén iemand getuigt dat ze humor gebruikt om, ondanks alle ellende, meer positief door het leven te gaan. Iemand anders, een ex-bedelaar, antwoordde op de vraag hoe het met hem ging dat hij het nog nooit zo goed had gehad.

Een derde wijze waarop mensen proberen met hun armoede om te gaan, is spullen weggeven aan anderen. Of deze anderen armer of rijker zijn dan hen, maakt niet uit. Dit wordt gedaan omdat ze zogezegd de spullen zelf niet meer nodig hebben.

Een laatste manier om hun armoede weg te steken, is het meest rechtuit van allemaal: met geen woord reppen over hun toestand van armoede en er zelfs over liegen. Zo hebben we een getuigenis waarin een vrouw in armoede ons toevertrouwt dat ze tegen niemand iets over haar situatie vertelt, behalve aan de personen die reeds op de hoogte zijn van haar armoede.

Dit zullen zeker niet de enige manieren zijn om armoede weg te moffelen. Tijdens een verdere zoektocht op het internet naar dit onderwerp, viel ons op dat ook daar weinig over het fenomeen bekend was, alsof zelfs het internet zichzelf in stilzwijgen hult. Het is dus een beetje beredeneerd nattevingerwerk naar het waarom van het fenomeen.

Volgens ons zijn er twee hoofredenen waarom mensen hun armoede verbergen: een positieve en een negatieve, waarbij de tweede duidelijk meer gewicht in de schaal heeft. Zo is het positief dat mensen manieren zoals het gebruik van humor, het nabootsen van de klederdracht van de gegoede klasse of het weggeven van spullen gebruiken om appreciatie te krijgen van de andere. Deze appreciatie kan dan een gevoel van erbij horen veroorzaken, wat dan weer een stap vooruit is om uit de armoede te geraken.

Er ligt echter een gevaar op de loer, dat zeer duidelijk wordt in het geval van het kopiëren van kleding: sociale druk om zich te conformeren aan de anderen. Vele mensen in armoede herkennen dit wel: als je wilt dat mensen je appreciëren, moet je je mooi kleden. Alleen is kledij vaak niet goedkoop. Dit kan dan leiden tot schulden en een nog meer neerwaartse spiraal in de armoede.

Dit is niet het enige negatieve gevolg van sociale druk en dit brengt ons bij de tweede hoofdreden waarom mensen niet met hun armoedesituatie te koop lopen. Zo valt ons bij de getuigenissen van onze mensen op dat bepaalde groeperingen binnen deze maatschappij vaak met de vinger worden gewezen als diegenen die op hen neerzien: meestal worden de gegoede klassen met dit gedrag geïdentificeerd. Omdat mensen in armoede niet conform zijn volgens sommigen, worden ze overladen met vooroordelen (profiteurs, luierikken,…), waarop ze wederom gekwetst worden en dieper (kunnen) wegzakken in de armoede. Het wekt dan toch geen verbazing dat mensen koste wat kost hun armoede willen verhullen.

De vraag is of deze strategie van jezelf op deze manier te beschermen, wel op lange termijn werkt. Het is immers zo dat je, door je armoede te verbergen, jezelf beschermt, maar ook jezelf te kort doet: je praat niet over je ware gevoelens in je leven en dit resulteert uiteindelijk in angst, depressie, eenzaamheid of een combinatie hiervan. Je slaagt er tevens niet altijd in, hoezeer je het ook probeert, jezelf te wapenen tegen vooroordelen. Deze kwetsen sowieso, maar je hebt niemand om over deze kwetsuur te praten. Het resultaat is dat je negatieve emoties alleen maar sterker zullen worden, wat dan weer je weg uit de armoede zal bemoeilijken.

Kennen jullie nog manieren om armoede te verbergen?
Hoe verbergen/verborgen jullie je armoede? Hoe raakten jullie uit de armoede?
Contacteer ons op blog@armentekort.be met je verhaal of laat een commentaar achter onder onze Facebookpost.

– Lorenzo Goossens, vrijwilliger ATK

—————————————————————————————————————————

  1. Originele foto te vinden op: https://www.flickr.com/photos/belljar/94965252
  2. Coussens, E. (2008, 18 februari). Tutti Fratelli zingt een luizenopera in de Roma. Zone 03, p. 14. Geraadpleegd via http://tuttifratelli.be/wp-content/uploads/2014/07/20090218-Zone03-Tutti-Fratelli-zingt-een-luizenopera-in-de-Roma.pdf
  3. http://www.samentegenarmoede.be/wist-je-dat-1-belg-op-7-armoede-leeft
Share on facebook
Deel op Facebook
Share on twitter
Deel op Twitter
Share on linkedin
Deel op Linkdin
Share on whatsapp
Deel op Whatsapp

Gelukkig zijn er mensen zoals u

Naar een samenleving zonder kansarmoede

Met één klik. Tussen twee mensen.

Kansrijke en kansarme stadsgenoten met elkaar verbinden. Dat is de essentie van onze werking. Ze gaan samen op stap en worden vrienden, buddy’s. Vanuit die klik ontstaan er nieuwe kansen.

Las je deze verhalen al?

Artikel
ArmenTeKort vzw

Arm Vlaanderen

Vlaanderen is een van de rijkste regio’s ter wereld. Maar is dit wel altijd zo geweest? 11 juli: het Feest van de Vlaamse Gemeenschap. Sinds

Lees verder »
Corona maatregelen
We blijven bereikbaar

Volg ons verhaal in je mailbox!